• İran'dan nükleer yaptırım mesajı: İran yönetimi, ülkeye uygulanan ekonomik yaptırımların kaldırılması halinde nükleer programı konusunda uluslararası toplumla yeniden kapsamlı bir uzlaşmaya varmaya hazır olduğunu açıkladı.<ul><li>İranlı yetkililer, nükleer faaliyetlerin barışçıl amaçlı olduğunu savundu ve uranyum zenginleştirme düzeylerinin müzakere edilebileceğini ifade etti.</li><li>Açıklamada, özellikle ABD'nin tek taraflı yaptırımlarının İran ekonomisini olumsuz etkilediği ve bu baskı kalkmadan nükleer alanda yeni taahhütlere girilmeyeceği vurgulandı.</li><li>İran tarafı, daha önce imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'na benzer bir çerçevenin, karşılıklı adımlar atılması durumunda yeniden canlandırılabileceğini dile getirdi.</li></ul>

Canlı Gündem

• İran'dan uranyum teklifi: İran yönetimi, nükleer programına yönelik uluslararası yaptırımların kaldırılması karşılığında elindeki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumu seyreltmeyi teklif etti ve bu adımın Batı ile nükleer müzakerelerin yeniden canlandırılması için bir çıkış yolu sunabileceğini savundu.<ul><li>Teklifte, İran’ın uranyum zenginleştirme seviyesini düşürmeye hazır olduğu, buna karşılık ABD ve Avrupa Birliği’nin ekonomik ve finansal yaptırımları kaldırmasının istendiği aktarıldı.</li><li>İranlı yetkililer, uranyum seyreltme adımının, nükleer faaliyetlerin tamamen durdurulması anlamına gelmediğini, sivil amaçlı nükleer programın devam edeceğini vurguladı.</li><li>Batılı tarafların, İran’ın uranyum stokları ve zenginleştirme kapasitesine ilişkin denetimlerin güçlendirilmesi ve şeffaflığın artırılması yönünde ek güvence talep ettiği bildirildi.</li><li>Teklifin, önceki nükleer anlaşma olan Kapsamlı Ortak Eylem Planı’ndaki (KOEP) sınırlamalara benzer bir çerçeve sunduğu, ancak yaptırımların kaldırılması takvimi ve kapsamı konusunda taraflar arasında görüş ayrılıkları bulunduğu ifade edildi.</li></ul>

• E3 ülkeleri BMGK'ye başvurdu: İngiltere, Fransa ve Almanya'dan oluşan E3 ülkeleri, İran'a BM yaptırımlarını geri getirecek "snapback" mekanizmasının işletilmesi için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) başvurdu.<ul><li>E3 ülkeleri, 20 Temmuz 2015'te BMGK'nin 2231 sayılı kararı ile imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (KOEP) uygulanmadığını belirtti.</li><li>Açıklamada, İran'ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) denetim ve izleme yetkisini kullanmasına izin vermediği vurgulandı.</li><li>İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, E3 ülkelerinin snapback kararını hukuki açıdan "temelsiz" olarak nitelendirerek, bu duruma uygun yanıt vereceklerini ifade etti.</li><li>E3 ülkeleri, İran'ın KOEP kapsamındaki taahhütlerini yerine getirmediğine inandıklarını belirterek, yaptırımların yeniden yürürlüğe girmesi için BMGK'ye bildirimde bulundu.</li></ul>

Guardian’ın&nbsp;diplomasi editörü Patrick Wintour, ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın&nbsp;zenginleştirilmiş uranyum stokunu “Rusya gibi üçüncü bir ülkeye” taşıma önerisinde bulunduğunu yazdı. Umman’da 12 Nisan’da yapılan ve 20 Nisan'da yine Umman'da ikinci tura geçilecek ABD-İran görüşmesinde gündeme getirilen teklifin, iki ülke arasında nükleer anlaşmanın ilerlemesini engelleyebilecek önemli konulardan biri olduğu belirtiliyor.Geniş açı: Yazıda, Tahran’ın uranyum stokunu ülkede tutma çabasını “ABD yönetiminin yeni bir anlaşmadan çekilme ihtimaline karşı güvence olarak gördüğü” belirtiliyor. Anlaşma sağlanamaması hâlinde İran’ın hem daha fazla yaptırımla hem de nükleer tesislerine ABD destekli İsrail saldırılarıyla karşı karşıya kalabileceği ifade ediliyor.Bununla birlikte: ABD Başkanı Donald Trump'ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, İran'la doğrudan görüşme sürecine ilişkin, "İran nükleer zenginleştirme ve silahlanma programını durdurmalı ve ortadan kaldırmalıdır” dedi.Bir adım geriden:&nbsp;İran’la Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) daimi üyeleri ABD, Rusya, Çin, Birleşik Krallık ve Fransa’yla Almanya arasında Temmuz 2015'te Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) imzalanmıştı. Uluslararası yaptırımların kaldırılması karşılığında Tahran'ın nükleer faaliyetlerinin denetim altına alındığı anlaşma, Ocak 2016'da yürürlüğe girmiş; İran da uluslararası yaptırımlardan kısmen kurtulmuştu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ancak Trump, 2018'de anlaşmadan tek taraflı çekilerek İran'a yeniden yaptırım uygulamaya başlayınca Tahran yönetimi, kademeli olarak hem zenginleştirilmiş uranyum stokunu artırmış hem yüksek düzeyde uranyum zenginleştirmeye başlamıştı.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İran ile ABD arasındaki müzakere süreci</h2>ABD ve İranlı yetkililer, İran'ın nükleer programı konusunda yeni bir anlaşmaya varmak üzere 12 Nisan’da Umman'ın başkenti Maskat'a gitti. ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelerin başarılı olmaması hâlinde "askerî yanıt" tehdidinde bulundu.Bir adım geriden:&nbsp;Trump, ABD'nin 2018'de İran ile dünya güçleri arasında imzalanan nükleer anlaşmadan çekilmesine karar vererek ülkeye karşı ekonomik yaptırımları yeniden yürürlüğe almıştı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Görüşmeler sonucunda hem İran hem de ABD tarafı müzakerelerin "olumlu ve yapıcı" olduğunu açıklarken tarafların 19 Nisan’da yeniden biraraya geleceği duyuruldu.</li></ul>Bir adım sonrası:&nbsp;İkinci tur müzakereler İtalya’nın başkenti Roma’da yapılacak. Analizde, Avrupa’daki en güçlü üç ülkeyi temsil ettiği için “E3” olarak da adlandırılan Birleşik Krallık, Almanya ve Fransa’nın 2015’teki KOEP anlaşmasında yer aldığına fakat İtalya’nın “dışarıda kaldığına” dikkat çekiliyor. Dolayısıyla ikinci tur müzakerelerin Roma’da düzenlenmesinin Trump’ın İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’ye “siyasi jesti” olarak yorumlanabileceği belirtiliyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İran'a neden nükleer silah izni verilmiyor?</h2>İran, nükleer programının yalnızca sivil amaçlar için sürdüğünü savunurken nükleer silah geliştirmediğini iddia ediyor. Ancak küresel nükleer gözlemci Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) dahil birçok ülke ve kurum bunu kabul etmiyor.İran'ın 2002'de&nbsp;gizli nükleer tesislerinin&nbsp;bulunduğunun ortaya çıkmasının ardından niyetiyle de ilgili şüpheler belirmeye başladı. Bu durumun İran da dahil neredeyse tüm ülkelerin imzaladığı "Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması"na (NPT) aykırılık teşkil ediyor.NPT, ülkelerin nükleer teknolojiyi tıp, tarım ve enerji gibi askerî olmayan amaçlarla kullanmasına izin veriyor, ancak nükleer silah geliştirilmesine izin verilmiyor.

Aposto Gündem

ABD, İran'daki uranyum stokunu üçüncü bir ülkeye taşımak isterken Tahran ise buna karşı çıkıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, "İran nükleer zenginleştirme ve silahlanma programını durdurmalı ve ortadan kaldırmalıdır” dedi.

Kapsamlı Ortak Eylem Planı ile ilgili hikayeler